MUD (Multi User Dungeons, Çok Oyunculu Zindanlar)

[Ozi]

MUD (Multi User Dungeon) multiplayer terminal oyunlarının ilklerindendir aslında MUD'ın atasının da artık çoğu kişi tarafından aynı isimde anıldığını düşünürsek ilk multiplayer oyun sayılabilir. Ayrıca yazının devamında açıklayacağım gibi, bütün MMORPG'ların da babası olarak gösterilir. (IRC, muddan doğdu diyen bile var - MUD 1985'lerde üniversite terminallerinde insanlara konuşma imkanı sağlarken, IRC 1988'de doğmuştur)

Bu günlerde MUD, 1980'lerin başından gelen bir nostajiyi, şimdinin imkanlarıyla yaşatıyor. MUD oynayan insanların çoğu grafik arayüzlü MMORPG'ları reddederek text tabanlı oyun dünyalarında devam etmekteler eğlencelerine. Nedeni elbette prensipler falan değil, mudı gerçekten benimsemeleri ve başka şeylerden bu kadar zevk alamamaları. Fakat bu toplam giderek azalıyor; yabancı ülkelerde sağlam MUD'larda immortal* dediğimiz mud yöneticileri 40'lı 50'li yaşlarda. Gene de az da olsa yeni, uzun ömürlü mud'lar açılmakta. (ortadünya, sharune , darkmists , ..)

Türkiyede ise MUD oldukça geç, ODTU gibi üniversitelerde tanındı. ODTÜ'de 1995'lerde Anatolia isimli bir 'codebase' geliştirilmeye başlandı ve gizli gizli lab terminallerinde oynandı. Daha sonra bu öğrencilerden MUD yüzünden uzaklaştırılanlar, kalanlar oldu.. Bu eski mud oyuncularının bir kısmı Droxundus adında bir sunucu kurdular ve kendi aralarında 10-15 kişilik bir online community oluşturdular. MUD'da ingilizceyi konuşma ve oynama dili olarak seçtiler. Droxundus hala varlığını sürdürmektedir.

2000'lerde ise Kayıp Efsaneler (K.E.) adlı mud boy gösterdi. Ilk Türkçe MUD sloganıyla çıkan mud, bir çok kişiye mud'ı tanıttı. Toplam 4 area*sı sı vardı. Fakat yönetim ve anlayışındaki sakatlıklar K.E.'nin fırsatını kullanamamasına neden oldu. K.E popülerlik hevesinde, Powerplay ve hack&slash olarak devam ederken yoluna, KE ekibinden 2 immortal ve onlarla birlikte bir kaç oyuncu ayrıldı. O zamanlarda bu sunucuda online bulunan 10 kişi zor bulunuyordu.

Bu ayrılan kişilerden dördü, 2002'de Türkçe MUD konusunda, bu sefer ilk Türkçe-Ingilizce Multilanguage MUD sloganıyla Uzakdiyarları (U.D.) kurdu. K.E.'den edinilen tecrübeyle kurulan sunucu, Anatolia kodunu türkçeleştirmekle işe başladı, daha sonraları kendi Anatolia sürümlerini yapacak kadar geliştiler. Bu arada K.E 30 kişilik oyuncu sayısına ulaştı.. (bu rakam düşük gelebilir, ama internette mud açısından oldukça yüksek bir sayı) Neyse, U.D. 104 Areayla 2003'de yayına başladı. Hack&slash , powerplay yerine roleplayi benimsedi ve bu yolda ilerledi. Fakat artan oyuncu sayısından kaynaklanan oyuncu kalitesizlikleri, immortalların sabrını taşırdı (sunucu son ayını yaşarken 50'li rakamlara ulaşmıştı) 24 Mart'da kapatılarak, yenilenmeye gidildi. Daha sonra bir şekilde server yok oldu…

Başka faaliyette olan birkaç mud haricinde, 2000 yılından bu yana faaliyet gösteren köklü bir mud hala ayakta. Orta Dünya Mud. Yeni açılmasına rağmen aslında Shadowland Mud ismi ile daha öncede aynı server’da oyunlarını sunuyorlardı. Fakat Shadowland Mud, tam 2 yılda neredeyse tamamen Türkçeleştirilmiş olmasına rağmen bir takım kompleks özellikleri yüzünden oyuncular tarafından istenen seviyede beğenilmedi. Ortalama 7-8 kişi online oluyordu ve bu sayı zevkli bir oyun için yeterli değildi. Zira mud oyunu oldukça interaktiftir ve oyuncu sayısı arttıkça olasılıklar ve değişik maceralar yaşama ihtimali artar. İmmortallar, 2008 yılında kafa kafaya vererek bir durum değerlendirmesi yaptılar ve sonunda eski UD kodundan yola çıkarak daha çok oyuncunun katılımı ile oyunu daha fazla bir Rol yapma ve Oyuncu katli ortamı ile coşturmaya karar verdiler. Kod, eski tecrübelerin ve bilgilerin döktürülmesi ile 2-3 hafta gibi kısa bir sürede düzenlendi. Hata ve eksikleri giderildi ve halen ufak tefek düzeltmeler değişiklikler devam etmektedir. İmmortalları aynı yabancı mudlarda olduğu gibi 33-40 yaş aralığında ve son derece katı bir disiplin anlayışı ile taviz vermeden oyunu yönetiyorlar. Biraz da eski tip immortal anlayışını benimsedikleri söylenebilir. Diyarda bugüne kadar en çok 20 kişi, ortalama günlük 9-10 kişi görülmektedir.
Oyuna bağlanmak için telnet turkmud.org 1234,
Web sitesine erişmek için http://www.od.turkmud.org adresi kullanılabilir.


Açıklamalar:
*area; mud dilinde 30-500 odanın birbirlerine bağlanarak oluşturdukları bölge. Her birinin genelde ayrı konsepti vardır.
*immortal; mudlarda RP dahilinde melek ve tanrıların oluşturduğu, karakter dışı görevinin ise sistem yöneticiliği olduğu toplam.
*mob; Mud dilinde NPC'ler. Açılımı mobile'dır. Bağırsakları pek yerlerinde kalmaz ve ilkel mudlarda roleplay öğesi olarak kullanılmaz, seviye atlamak için bolca kullanılırlar.
*codebase; sunucunun kullandığı yazılımın temeli (adı ve versiyonu bu konuda aşağıda bir soy ağacı var)


MUD'ın uzun geçmişiyle ilgilenenler olursa diye yazıyorum;

Ilk MUD 1979 civarında Roy Trubshaw isimli bir öğrencinin BCPL adında bir oyun yazmasıyla başladı. Bu yıllarda 'C' veya 'Java' gibi yüksek seviyeli (high-level) programlama dilleri yoktu, ve tabii internet de yoktu. O yüzden sunucu o zamanın teknolojisiyle, bir DEC-10 terminalinde, MACRO-10 dilinde (DEC-10'ların makine kodu) yazıldı. Neyse, Roy'un yanına daha sonra MUD bayrağını taşıyacak olan Richart Bartle geldi ve BCPL MUD adını alarak geliştirildi.
Oyunun konseptini Fantazi Edebiyatı oluşturmuyordu, areası yoktu, sadece 2 odadan oluşuyordu.. Arkadaşlar yazdıkları programı üniversiteye gösterdiler, gelecek yıllarında, MUD öğrenci kafadarların okuduğu Essex
Üniversitesinde git gide genişledi, ekibe yenileri eklendi ve öğrencilerin kendileri aralarında oynadıkları bir dövüş oyunu sunucusuna dönüştü. (kimi kaynaklarda mobların* üniversite hocaları olduğu söyleniyor)
Buarada Richard, Joy'un da yer aldığı MUSE şirketi kuruldu, ticari iş yapılmaya çalışıldı.. Tutunamadı, battı..
Neyse MUD'ın Fantazi Edebiyatına yaslanmasını ve şimdiki programlama dili olan 'C' ye dönüştürülmesini Essex oyuncusu Alan Cox'a ve Wizard'a & Wizard'ın o zamanki beceriksizliğine borçluyuz. 1986-8 civarında, Wizard bir mud sunucusu açıcağını söyledi. MUD için hikayenin başladığı Essex'in ve yaygınlaştığı diğer üniversitelerden oyuncuların, MUD'ın tekrar yazılmasında ilk adımı atan Alan Cox ve arkadaşlarının kodlarından yola çıkılarak geliştirilen programların kaynak kodları Wizard'a yollandı. Wizard oluşturduğu sunucuda bir türlü stabil kalmayı beceremedi ve beta durumundaki kaynak kodlarını işten vazgeçerek millete sundu. Böylece bir çok MUD türedi, aslında bu kodlar sayesinde MUD'ın genel konsepti FRP kaldı.
1990'dan 2000'e kadar onlarca opensource 'codebase' yayınlandı ve bu kodlar kullanılarak binlerce 'modified' mud açıldı.
Bu mudların/codebase'lerin kimilerine mudmagic.com veya mudconnector.com adresinden ulasabilirsiniz.



Internette bu kodların kullanım sıralaması, ilk 5 şöyle;
ROM
DikuMUD (bu ilkel kodu kullananlar çok, ve artık 'custom codebase' sayılabiliyor)
Smaug
Anatolia 2.4 (çok hatalı-buglı olmasına rağmen, tecrübeli mud builderlarınca tercih ediliyor)
Circle

Özellikle yabancı ülkelerde 1990'larda MUD nette tek bilinen FRP oyunuyken, 1995 civarında grafik destekli mudlar türedi. Bunlar MUD'ın altında yeni bir katagori oluşturup, yeni isimleriyle kendi alanlarında geliştiler. (Ultima Online , Anarchi , Everquest ...)

Daha detaylı MUD geçmişi yazılarına google'layarak ulaşabilirsiniz.
("mud summary" , "joy trubshaw" , "richard burtle" , vs)